آشنایی با کاشت گلخانه ای زعفران

امروزه با رشد تکنولوژی در حیطه کشاورزی انسانها به این فکر افتاده اند تا بتوانند محصولات کشاورزی را در تمامی فصول کشت، و پرورش دهند. با رشد کشاورزی گلخانه ای و کشت آزمون خطا برای محصولات متفاوت این شیوه، به اشتغالی برای جوانان بدل گشته است و به همین دلیل باعث شده است تا افراد تمرکز خود را روی محصولاتی با سطح فروش و سود آوری بالا قرار دهند. اکنون، زعفران که یکی از محصولات مناطق کویری و خشک محسوب می شود و با وجود اینکه آبیاری آن در سال دو تا سه مرتبه صورت می گیرد و از گیاهان کم آب به شمار می رود اما صرفا آبیاری آن به شیوه غرقابی صورت می گرفته است. و یا حتی با وجود اینکه خاک این محصول تمامی مواد مغذی لازم را باید دارا باشد و در هر نوع خاکی قابل کشت نیست. اما با وجود این، محصول زعفران اکنون به دو شیوه هیدروپونیک(کشت بدون نیاز به خاک) و ایروپونیک(کشت بدون نیاز به آب) در حال کشت گلخانه ای است.

آشنایی با نحوه کشت زعفران در گلخانه:

ساختمان باید نمای شمالی و طولی در امتداد شرق به غرب داشته باشد که در پاییز از نور کافی برخوردار باشد. همچنین سالن ها نیاز به تهویه مناسب و هوای خنک و روشنایی دارد.

ساختار و سازندگی:

ساختمان سالن باید به صورت مستطیل باشد.توصیه می شود ارتفاع آن سه متری می باشد.ابعاد آن وابسته به سرمایه گذاری گلخانه دار می باشد، به ازای هر200متر سالن به مساحت یک هکتار کشت می شود.گلخانه باید مسقف باشد و توجه کنید که به صورت عمودی نور خورشید دریافت نشود،پر نور باشد اما فقط به صورت افقی نور وارد گلخانه شود.

در ساخت گلخانه از سازه های پلاستیکی،شیشه ای،سیمانی، کاهگلی، سوله یا انبار،دامداری ومرغداری و حتی اتاق و پارکینگ منازل که بلا استفاده هستند می توان استفاده کرد.

نکته: در سازه ، نورکافی از اهمیت زیادی برخوردار است ، احداث پنجره به جهت ورود نور به صورت افقی باید مورد توجه قرار گیرد.

تجهیزات گلخانه ای:

1-قفسه: قفسه ها را می توان با چوب یا فلز ساخت. مهم این است که قفسه با ابعاد ذکر شده در تصویر همخوانی داشته باشد تا طبق ها داخل آنها قرار گیرد. قفسه هایی که پروفیل های آن فلزی است را رنگ آمیزی نمایید.

طبق ها

-طبق ها : ابعاد ان یک متر در یک متر است اما توصیه می شود برای حمل بهتر بوسیله ی کارگر از ابعاد یک متر در 70 سانتی متر استفاده شود. داخل هر طبق یک در یک حدود 600تا1200پیاز قرار میگیرد که 10الی 13 کیلو پیاز می باشد.از هر چوب خشکی می شود برای ساخت طبق استفاده کرد به جز چوب های صنعتی(ام دی اف،نئوپان و...).

3-رطوبت سنج و دما سنج: برای داشتن اطلاعات لحظه ای از رطوبت و دما الزامی است.

نکته: سعی کنید از ابزار دقیق و صنعتی استفاده کنید و تجهیزات دمایی و رطوبتی را اتوماسیون کنید.

توضیحات کلی در مورد عمر یکساله زعفران

خرید پیاز و دوره انبارداری:

خرید پیاز زعفران از خرداد ماه آغاز می شود.کشاورزان زعفران کار از اوایل خرداد ماه تا اواخر شهریور ماه اقدام به خرید پیاز می کنند که توصیه می شود برای خرید پیاز خوب و مرغوب در خرداد ماه تا اوایل تیرماه اقدام کنید. پس از خرید پیازها با پهن کردن آنها روی زمین اقدام به هوادهی کنید. لازم به ذکر است چون طبع پیاز گرم است پس فضای نگهداری باید خنک باشد و در صورت گرم بودن از وسایل سرمایشی استفاده کنید. دما در دوره انبارداری بین 23 تا 28 در جه سانتیگراد و رطوبت بین 30تا45درصد باشد.
پیاز مناسب :
پیاز های مورد نیاز باید تغذیه شده، سالم، عاری از قارچ، کنه، ضربه خوردگی و زخم باشد. توصیه میانگین وزنی پیاز 10تا20گرم می باشد. از آنجایی که قاینات پایتخت زعفران جهان می باشد، لذا مرغوب ترین و با کیفیت ترین پیاز زعفران از این منطقه تهیه می گردد.
پیاز ها در دوره انبارداری باید نقره شوند. منظور از نقره کردن در واقع جداسازی پوشال قهوه ای رنگ و همچنین خاکی که از زمین به روی پیاز باقی مانده است. توجه داشته باشید هنگام نقره کردن یک پوسته نازک روی پیاز باقی بماند. پس از نقره کردن پیاز ها را داخل کیسه های توری شکل و یا جعبه های میوه نگهداری کنید و تا زمانی که وارد گلخانه میشود(اواخر مرداد) در دما و رطوبت ذکر شده نگهداری می شود.
نکته1: محیط انبارداری باید عاری از حشرات باشد بنابراین قبل از ورود باید پیازها ضدعفونی و سم حشره کش بخصوص کنه زده شود.
نکته2 : توصیه می شود هنگام نقره کردن پوشال خامه ای خشک شده روی پیاز را کوتاه کنید.
نکته3: در مناطق شرجی و رطوبتی توصیه به استفاده قارچ کش در دوره ی انبارداری الزامی است ولی در مناطق خشک اجباری نمی باشد.
فاکتورهای ایجاد قارچ:
نور کم- دمای بالا- رطوبت بالای 50درصد
آفت های پیاز:
آفت های پیاز جانوری،حشرات و قارچ ها میباشد.آفت های جانوری برای زمانی است که پیاز ها به زمین برده می شود و پس از دوره گلخانه ای باید اقدامات لازم را انجام دهید.
کنه از حشراتی است که با ایجاد منفذ در غشای بیرونی پیاز آسیب وارد کرده و در روی پیاز قارچ ایجاد میکند.پس از حشره کش کنه برای پیازها استفاده کنید.
حشره ی کنه از کجا به پیاز نزدیک می شود؟ کودهای گاوی دارای حشره ی کنه می باشد که عموما خود را به پیاز می رسانند. قابل توجه است که اگر محیط گلخانه شما نزدیک دامداری باشد از سم کش کنه به طور جد استفاده شود.
آفت های جانوری :
خرگوش ها،موش های صحرایی ، موش کور ، موش ورامین و جوجه تیغی از آفت های جانوری هستند.
برای مقابله با موش ها:
1-استفاده از خمیر نان یا نان آغشته به پروتکسی دوباریوم
2-استفاده از دانه های گاستریکس به همراه سایر مواد مانند فسفر دوزنگ
3-کشت نعناع در نزدیک مزرعه زعفران ،زیرا موش ها از بوی نعناع متنفرند.
4-استفاده از سیانور 2کلسیوم که تولید اسید سیانیدریک مینماید.
خرگوش ها و خارپشت ها :
این دسته از حیوانات با خوردن برگ ها صدمه زیادی به گیاه وارد میکنند.برای مسموم کردن آنها می توان از سموم زیر استفاده نمود:
ذرت100گرم-آنغوره125گرم-فسفر دوزنگ5کیلوگرم- خون6لیتر-روغن مایع2کیلوگرم-کود حیوانی5کیلوگرم و خاک رس5کیلو گرم
قارچ کش:
برای ضد عفونی کردن پیازها باید از بشکه یا وان استفاده نمود. به جهت متنوع بودن برندهابی سم قارچ کش بهتر است در مورد مصرف دوز مصرفی و همچنین زمان قرار گرفتن در وان سم از دفاتر کشاورزی مشورت بگیرید. بعضی از سموم قارچ کش به مدت زمان 20 دقیقه برای سم زدایی نیاز دارند و برای بعضی از سم ها 3 دقیقه هم کافی است تا عمل نماید.پیاز هایی که با جعبه یا کیسه توری برای سم کشی وارد وان شده اند باید در محوطه باز قرار داده شوند تا رطوبت آن کاملا از بین برود.
شروع دوره گلخانه ای:
زمان زدن سم قارچ کش اواخر مرداد است. بعد از زدن سم به پیاز ها دوره انبارداری عملا به اتمام رسیده و وارد مرحله ی گلخانه ای می شویم.از 25 مردادماه تا 5 شهریورماه فرصت دارید پیازها را وارد گلخانه کنید. دقت کنید پس از ضدعفونی کردن پیازها آنهارا به صورت سربالا و بدون فاصله داخل طبق ها کنار یکدیگر بچینید. با شروع دوره گلخانه ای در ابتدای شهریور محیط گلخانه را مطلقا تاریک نموده و تمام راه های نور را ببندید. دمای گلخانه بین 23تا28 درجه بالای صفر و رطوبت 70تا80درصد باشد.
محیط سالن گلخانه ای تاریک میماند تا زمانی که جوانه ها روی پیازها به اندازه حداقل دو سانتی متر رویت شوند. پس ازآن در عرض هفت روز اقدام به روشن سازی کنید.روند روشن سازی باید آرام باشد.
مرحله دوم: در این مرحله که از اواسط مهرماه شروع می شود و تا اواسط آبان ادامه دارد دما در بازه 20 تا 23 درجه سانتی گراد و رطوبت 80 درصد تنظیم می گردد. در این دوره نور از پنجره ها به اندازه کافی وارد شود. توجه داشته باشید نور آفتاب نباید به صورت مستقیم با پیاز تماس داشته باشد، بنابراین اگر قفسه های شما با نور مستقیم خورشید در تماس است فاصله را تا پنجره رعایت نمایید. لازم به ذکر است که پیازها تا زمانی که حتی دوره سوم گلخانه به اتمام برسد نباید خیس شوند و مدیریت جوانه ها انجام می شود. چنانچه ریشه زایی در پیاز اتفاق افتد نتیجه لازم به دست نخواهد آمد.
مرحله سوم: از اواسط آبان ماه زمان گلدهی پیازها فرا می رسد که مجددا رطوبت و دما تغییر می کند. دمادر بازه 10 تا 13 درجه سانتی گراد و رطوبت بین 80 تا 85 درصد باید حفظ گردد. همچنین باید نور داخل محیط کافی باشد تا برگهای کمی که ایجاد شده اند عمل فتوسنتز را انجام دهند.گلدهی پیاز ها فقط در صورتی همزمان خواهد بود که اندازه آنها یکسان و غذای درونی پیاز ها یکسان باشد که تقریبا غیر ممکن است. روند گلدهی تا دو هفته ادامه دارد.
توجه داشته باشید که زعفران را در تاریکی و دمای 40 تا 45 درجه خشک کنید، بعد از آن داخل ظرف شیشه ای یا نایلون در مکان نسبتا خنک نگهداری کنید تا به بازار عرضه شود.
بازگشت به خاک ( مرحله رشد و تقویت پیاز):
پس از پایان دوره گلخانه ای پیاز ها باید به جهت تغذیه اصولی به زمین برده شود تا توان گلدهی برای سال بعد را داشته باشد. به ازای هر 1000 متر مربع فضای مفید گلخانه یک هکتار زمین لازم است. دقت داشته باشید که پیازها را افقی داخل جعبه قرار دهید به طوری که ساقه و برگهای کمی که به وجود آمده اند آسیب نبینند. خاک مورد استفاده باید ترکیبی از 50 درصد رس و 50 درصد شن باشد. مهم ترین عمل برای زمین مورد نظر این است که خاک را به آزمایشگاه خاک ببرید تا در آنجا کمبودهای غذایی و تاریخ دقیق استفاده کودهای مورد نظر یه شما گفته شود.
آمادگی زمین :
>اوایل تیرماه و یا قبل از آن زمین را باید شخم عمیق بزنید و پس از آن در اواخر آبان ماه زمین را با 50 تن کود گاوی پوشیده و میزان 200 کیلو مخلوطی از فسفات و پتاس غنی نموده ، مجددا زمین را تا عمق 30 سانتی متری شخم و دیسک زده تا خاک کاملا ریز و نرم گردد و به اصطلاح کشاورزان زمین پوک شود. میزان کودهای عنوان شده بر مبنای یک هکتار می باشد.
نکته 1: خاک را به آزمایشگاه خاک ببرید تا دقیقا نیاز زمین شما برای کشت زعفران و همچنین میزان درست استفاده کودها در آزمایشگاه خاک به شما عنوان شود.
نکته 2: کود گاوی حتما از نوع پوسیده شده باشد زیرا در این نوع کود ریزمغذی های آن فعال شده اند و بذر علف های هرز در آن از بین رفته است و نهایتا با از بین رفتن گاز متان کود اصطلاحا پخته شده است.
نکته 3: به هیچ وجه از کودهای مرغی و گوسفندی استفاده نشود.
نکته 4: میزان دقیق کودهای شیمیایی و زمان دقیق مصرف آن برای هر زمین متفاوت است پس توصیه می شود خاک را به آزمایشگاه خاک ببرید و مقادیر مورد نیاز را آنجا مشخص نمایید.
روش کاشت:
در روش سنتی چون پیاز چندین سال در زمین قرار میگیرد فاصله 20 سانتی متری بین پیازها لحاظ میگردد ولی در روش گلخانه ای پیاز را با فاصله 3تا5 سانتی متری از هم در خاک میکاریم.
در مناطق مختلف شیوه ی کاشت در زمین متفاوت است.
مناطق باران خیز:
1-روش جوی و پشته: در مناطق مرطوب و باران خیز روش پشته کاری پیشنهاد میشود تا پیازها در سطح بالاتری قرار بگیرند و آب باران توسط جوی ها هدایت گردد و یکجا جمع نشود.
2-کاشت روی اراضی شیبدار: این زمین ها هم برای مناطقی که از باران های سالیانه ی زیادی برخوردار است مناسب بوده و باران در اراضی شیبدار حرکت کرده و رطوبت نسبی و لازم به پیاز میرسد.
نکات این بخش:
1-هنگام کاشت پیازها،ساقه حداقل دو سانت از زمین بیرون باشد.
2-پیازها به صورت زیگزاگی کاشته شود.
3-عمق کاشت به اقلیم بستگی دارد. در مناطقی که سرما و گرمای شدید نیست در عمق 15سانتی متری هم می توان کشت کرد ولی سعی کنید عمق 20تا25سانتی متری رعایت شود.
4-زمانیکه پیازها کاشته شد نباید روی آنها رفت و آمد صورت گیرد چون سفت شدن خاک باعث کند شدن رشد ریشه پیاز میشود.
آبیاری:
به محض کاشت، برای زمین های خشک سه تا چهار روز فرصت آبیاری وجود دارد.برای مناطق باران خیز این مدت زمان به10تا 15 روز افزایش می یابد.در مناطق سردسیر باید دقت کرد که آبیاری در زمانیکه هوا بسیار سرد است صورت نگیرد زیرا موجب یخبندان می شود.
اگر زمین ندارید:
اگر شما میخواهید این روش به صورت آزمایشی و یا در سطح کوچک یا به عبارتی دیگر ،زمینی برای کاشت پیازها ندارید در سبدهای میوه کشت کرده و سبدها را در حیاط منزل یا پشت بام نگهداری کنید.
آبیاری:
1-بعد از کاشت در آذر ماه
2- اول اسفند
3-آخر اسفند
4- نیمه اردیبهشت(زردآب)
نکته: با توجه به روال آبیاری در شرایط ایده آل که ذکر شد،آبیاری در مناطق مختلف میتواند متفاوت باشد.
محلول پاشی:
در اوایل بهمن ماه پیاز مادری و ریشه به طور کامل از بین رفته و طول علف ها حدود 15تا20سانتی متر شده است. بنابراین تغذیه عناصر مغذی به پیاز از طریق کودرسانی و محلول،به برگها و سبزینه گیاه صورت میگیرد.
نوبت های محلول پاشی:
1-اواخر بهمن ماه
2-نیمه اسفندماه
3-اوایل فروردین
شرایط محلول پاشی:
1- نباید دما کمتر از 10 درجه باشد چون جذب غذا صورت نمی گیرد و زمان مناسب 10 صبح تا 3 بعدازظهر می باشد.
2- زمانی که باد می وزد از محلول پاشی خودداری کنید.
3- قبل و بعداز محلول پاشی اگر بارندگی هست محلول پاشی نکنید(ترجیحا تا 48 ساعت) ، علت در این است که اگر قبل باشد تشنگی گیاه را از بین می برد و اگر بعد از آن باشد محلول را از روی برگها می شوید.
4- آب مصرفی برای محلول پاشی باید زلال، شفاف و همچنین خیلی سرد و یخ زده نباشد.
5- از آب شور برای محلول پاشی استفاده نشود.
6- سعی کنید اول صبح که شبنم وجود دارد به خصوص در مناطق شرجی و یا غبار و مه صبحگاهی ایجاد می شود خودداری نمایید.
7- مقدار آب مصرفی در یک هکتار برای محلول پاشی در اوایل که برگ کم هست بیشتر از 400 لیتر نباشد.بعد با رشد برگها و افتادن برگها روی هم مقدار افزایش پیدا می کند و به 1000 لیتر می رسد.البته مقدار آب سمپاشی به نوع سمپاش و نوع کود مصرفی بر می گردد.پس حتما از فروشنده محصول سوال کنید.
8- در محلول پاشی از کودهای متفاوت استفاده کنید و چون هر کودی یک دوز مصرفی دارد حتما دوزهای مصرفی را از اطلاعات برچسب کود و یا از فروشنده های محلول بپرسید.
9- تعداد محلول پاشی محدودیت ندارد و هر چه تعداد محلول پاشی بیشتر باشد بهتر است.
کودهای محلول پاشی متنوع هستند، استفاده از ریزمغذی و اسیدآمینه و جلبک های دریایی همراه با کود NPK در اولویت می باشد.
تامین عناصر ضروری زعفران از طریق سبزینه در بهمن ماه و اواسط اسفند ماه باعث افزایش قدرت پیاز دختری و درشت شدن آن و قاعدتا افزایش گلدهی در سال بعد را در پی دارد.
بعد از محلول پاشی دوره آبیاری در اواسط اسفند ماه شروع می شود که برای مناطق پر باران و مرطوب نیاز به آبیاری نمی باشد.
مرحله بعد آبیاری در اول اسفند می باشد. این آبیاری در صورتی انجام میگیرد که بارندگی به قدر کافی نباشد و زمین رطوبت خود را از دست داده باشد مانند مناطق گرمسیر، در مناطق مرطوب و پر باران نیاز به آبیاری نیست.
وجین علف های هرز:
علف های هرز از طریق رقابت با گیاه زعفران از نظر آب و مواد غذایی و همچنین نور خورشید سبب کاهش محصول می شوند، علاوه بر این ممکن است در مراحل کاشت و برداشت زعفران مزاحمت هایی ایجاد و میزبان تعدادی از بیماری ها، جوندگان و حشرات می باشد. وجین مزرعه در هر موقع که علف های هرز رشد کردند ضرروری است. در مزارع زعفران وجین بعد از آبیاری دوم انجام و این وجین باعث از بین رفتن علف های هرز می گردد.به طور معمول اولین وجین زعفران بعد از برداشت گلها و دومین آن در صورت لزوم به فاصله یک ماه قبل از آب سوم انجام می گیرد.
نکته: به هیچ وجه استفاده از علف کش ها و سمهای از این قبیل توصیه نمی گردد چون به گیاه زعفران هم آسیب خود را می رساند بنایراین به هیچ عنوان از علف کش ها استفاده نشود و فقط از وجین کردن برای پاکسازی مزرعه استفاده شود.
مرحله بعد آبیاری در آخر اسفند ماه می باشد. این آب برای حفظ رطوبت پیاز در خاک مهم بوده و درشت ماندن پیاز دختر را حفظ می کند. از آنجایی که این آبیاری برای حفظ رطوبت است در مناطق پر باران توصیه نمی گردد. در اوایل فروردین ماه یک دوره محلول پاشی دیگر توصیه می شود که کمک به ذخیره نیرو و بازدهی بالا در زمان گلدهی می کند.
مرحله آخر آب دهی( زرد آب ):
این آب قبل از زرد شدن برگهای زعفران صورت می گیرد و آخرین آبیاری زعفران به حساب می آید که بسته به مناطق مختلف کشور (سردسیر و گرمسیر) زمان آن متغیر است که در اردیبهشت ماه صورت می گیرد.
تشخیص زمان زرداب :
>زمانی که کم کم برگها رو به زردی می روند و در واقع قبل از زردی کامل اقدام به آبیاری نمایید البته تاکید می گردد در مناطق پر باران و رطوبت بالای خاک نیاز به زردآب نیست. پس از زرد شدن و خشک شدن برگها پیاز دختر تازه متولد شده به خواب حقیقی فرو می رود و در این زمان بسته به نوع اقلیم منطقه (گرمسیر یا سردسیر بودن) از اواخر اردیبهشت ماه تا اوایل خرداد ماه می باشد. پیازها را با گاو آهن و یا ادوات کشاورزی جدید از خاک بیرون آورده و به محیط انبارداری انتقال دهید.

پیاز زعفران قائنات

با توجه به اینکه قائنات پایتخت زعفران جهان بوده و متقاضی برای خرید بذر این منطقه بسیار زیاد می باشد لذا بر آن شدیم تا مجموعه ای را تشکیل دهیم تا ضمن استخراج اصولی پیاز زعفران،با کیفیت ترین محصول را نیز برای مشریان عزیز تهیه نماییم. این مجموعه متشکل از مدیر،انباردار،راننده تراکتور،راننده کامیون،سرپرست کارگران و کارگران محترم در چند اکیپ مجزا می باشد.

facebook twitter google pinterest rss instagram telegram